Starzejące się społeczeństwo? Wyzwanie, które staje się szansą
Proces starzenia się społeczeństwa w Polsce nie jest już jedynie prognozą – w najbliższych latach czeka nas drastyczny spadek liczby osób aktywnych zawodowo, przy lawinowym wzroście liczby seniorów, co stawia pod znakiem zapytania wydolność całego systemu opieki zdrowotnej i społecznej. Choć zmiany demograficzne niosą za sobą ogromne wyzwania to paradoksalnie otwierają nową perspektywę rozwoju dla sektora usług opiekuńczych. Tym samym stwarzają wyjątkową szansę dla organizacji społecznych i podmiotów ekonomii społecznej (PES). Jak to możliwe, że demograficzny kryzys może stać się gospodarczym impulsem? Przekonaj się w dalszej części artykułu.
Zacznijmy jednak od faktów:
- Do 2050 roku liczba seniorów wzrośnie o około 2,5 miliona. Udział osób w wieku poprodukcyjnym osiągnie poziom niemal 35%, co oznacza, że co trzeci obywatel Polski będzie seniorem.
- Jednocześnie – jak prognozuje GUS – ogólna liczba ludności Polski do 2050 roku spadnie o ok. 4,4 mln osób (z 37,6 mln do 33,2 mln).
- Obserwujemy proces tzw. podwójnego starzenia się, polegający na wzroście, wśród osób starszych, udziału osób sędziwych (w wieku 80 lat i więcej). W stolicach województw do 2050 roku będzie ich o 35% więcej niż w 2023 roku, co oznacza większe zapotrzebowanie na opiekę w zaawansowanym stadium.
Demografia Szansy: Nowa Rola Sektora Społecznego.
Te zmiany demograficzne są ogromnym wyzwaniem, niosącym obciążenie dla systemu usług, zwłaszcza ochrony zdrowia i opieki społecznej. Paradoksalnie, to właśnie ten wzrost popytu na opiekę jest głównym czynnikiem stymulującym rozwój sektora usług opiekuńczych.
Mówiąc wprost: rodzi się nowy, dynamiczny rynek. Rynek, w którym coraz lepiej odnajdują się organizacje społeczne oraz podmioty ekonomii społecznej, które są postrzegane jako najlepsi wykonawcy usług społecznych – elastyczni, zorientowani na potrzeby lokalnej wspólnoty i potrafiący działać szybciej niż rozbudowane struktury państwowe, czy bardziej empatyczni niż zwykły biznes. Przesunięcie akcentu z opieki instytucjonalnej na zdecentralizowane, lokalne i wyspecjalizowane usługi to przyszłość oraz szansa dla całego sektora pozarządowego – podkreśla Daniel Prędkopowicz, Prezes Zarządu Fundacji Fundusz Współpracy.
Gdzie leży potencjał? Konkretne usługi, które czekają na rozwój.
Organizacje społeczne oferują szerokie spektrum wsparcia, wykraczające poza standardowe formy. Rozwój czeka przede wszystkim sektory takie jak: usługi asystenckie (np. asystenta osobistego), usługi mobilne (np. ‘złota rączka’, mobilne usługi psychologiczne czy prawne), oraz dzienne formy wsparcia (dzienne domy pomocy, kluby seniora, zajęcia kulturalne i rehabilitacyjne). – mówi Jakub Kamiński, doradca ds. usług społecznych w Mazowieckim Ośrodku Wsparcia Ekonomii Społecznej. I dodaje – Samorządy nie mają wyboru: w obliczu tych zmian demograficznych oraz związanych z nimi konsekwencji w postaci istotnego spadku dochodów podatkowych, muszą stać się aktywnymi partnerami, a nie tylko „zleceniodawcami” dla organizacji społecznych. Mówiąc krótko: chodzi o współkreowanie usług ze społecznością lokalną, a nie tylko ich kupowanie. W przeciwnym wypadku jakość opieki społecznej drastycznie spadnie.
Jak możemy Ci pomóc?
- Działasz w organizacji pozarządowej, przedsiębiorstwie społecznym i zastanawiasz się, jak i czy w ogóle rozwinąć swoją działalność w sektorze usług społecznych? Skontaktuj się z animatorami mOWES i umów na bezpłatne doradztwo ds. usług społecznych!
- Potrzebujesz impulsu na start? Już na początku 2026 roku w ramach działalności Mazowieckiego Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej, planujemy uruchomienie otwartego konkursu ofert na realizację usług społecznych dla Podmiotów Ekonomii Społecznej. Do końca 2027 roku przekażemy łącznie 87 grantów – po 7000 zł każdy. W ramach grantu PES będą mogły sfinansować usługi lub materiały niezbędne do zrealizowania zaplanowanej usługi społecznej. Więcej informacji już niebawem.
- Pracujesz w jednostce samorządu terytorialnego? Przekonaj się o korzyściach projektu Fundacji Fundusz Współpracy pn. Premia społeczna – uzyskaj grant do 500 tys. zł i wspieraj rozwój lokalnego rynku usług społecznych!
Jak widać, starzejące się społeczeństwo to z jednej strony wyzwanie, a z drugiej – szansa. Może to coś właśnie dla Ciebie i Twojej Organizacji?
pz
